Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Công nghệ cao ĐBSCL (HATRI) vừa công bố 03 công trình nghiên cứu trên Tạp chí Khoa học - Trường Đại học Tiền Giang, số 03/2025.
Các nghiên cứu tập trung giải quyết thách thức cho cây lúa, cây cam sành và cây sầu riêng. Dưới đây là thông tin chi tiết và tóm tắt của từng bài báo:

Bài báo số 1:
Tiêu đề: Lương thực bền vững: chồng gen cho cây lúa (Oryza sativa L.) thông minh trong điều kiện biến đổi khí hậu
• Tác giả: Nguyễn Thị Lang, Trần Bảo Toàn, Bùi Chí Bửu
• Thông tin xuất bản: Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Tiền Giang, Số 03/2025, Trang 107 - 117
Tóm tắt:
Nghiên cứu này tập trung vào các mối quan tâm chính gồm: (i) phát thải khí mê-tan, (ii) khả năng chống chịu khô hạn, (iii) khả năng chống chịu mặn, (iv) khả năng kháng sâu bệnh, (v) năng suất lúa, và (vi) chất lượng giống lúa. Việc tích hợp các tính trạng quan trọng này vào giống lúa cao sản là bước then chốt trong chiến lược phát triển giống lúa thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc tạo giống với sự hỗ trợ của chỉ thị phân tử (MAS) giúp tích hợp nhiều gen liên quan đến cả tính trạng sinh học và phi sinh học, đồng thời nâng cao năng suất trong điều kiện bất lợi do khí hậu thay đổi. Trong nghiên cứu này, việc chồng gen qua nhiều thế hệ BC₄F₄ trong năm chương trình chọn giống khác nhau đã được phân tích nhằm đánh giá hiệu quả của từng kiểu hình và kiểu gen. Thông qua việc sử dụng thông tin di truyền, quá trình chọn giống cho nhiều tính trạng được thực hiện hiệu quả hơn, cho phép tích hợp đồng thời nhiều đặc điểm mong muốn trên cùng một giống lúa. Nghiên cứu này nhấn mạnh xu hướng phát triển chọn giống lúa tiên tiến dựa trên kỹ thuật lai tạo mới, đặc biệt là trong việc chồng gen để tạo ra các giống vượt trội có khả năng chống chịu đồng thời các tác nhân gây stress. Qua đó góp phần quan trọng vào việc hoàn thiện hệ thống giống lúa thông minh ứng phó với khí hậu.

Bài báo số 2:
• Tiêu đề: Tác động của phân bón hóa học kết hợp với phân bón hữu cơ lên tính chất đất, sinh lý sinh trưởng của cây cam sành tại Kon Tum
• Tác giả: Lê Nguyễn Thanh Ngọc, Nguyễn Trọng Phước, Biện Anh Khoa, Nguyễn Thị Lang
• Thông tin xuất bản: Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Tiền Giang, Số 03/2025, Trang 118 - 126
Tóm tắt:
Thí nghiệm thực hiện bốn nghiệm thức gồm T0: (không bón phân), T1 (phân hóa học), T2: (giảm phân hóa học kết hợp với phân hữu cơ, bón phân N, P₂O₅, K₂O và phân hữu cơ là 0,56N, 0,23P, 0,33K và 10 kg/cây) và T3 (giảm phân hóa học kết hợp với phân hữu cơ sinh học; bón phân N, P₂O₅, K₂O và phân hữu cơ sinh học là 0,508, 0,320, 0,310 và 10 kg/cây) đã được thực hiện trong vườn cây cam sành (KonTum) để đánh giá hiệu quả của phân hữu cơ đến năng suất, sinh trưởng, tính chất đất, v.v... của cây cam khi các chất dinh dưỡng trong phân bón của mỗi nghiệm thức là như nhau ngoại trừ T0. Dữ liệu thu được trong năm 2024 cho thấy cả T2 và T3 đều có lợi trong việc cải thiện độ phì nhiêu của đất (tính chất lý hóa và vi sinh vật của đất) và sinh lý sinh trưởng của cây họ cam (sinh trưởng, dinh dưỡng). Đánh giá toàn diện chỉ ra rằng T3 hiệu quả hơn T2. Phân bón như phân hữu cơ có tiềm năng thay thế phân bón hóa học một phần bằng cách cải thiện tính chất đất, sinh lý sinh trưởng và năng suất của cây cam vùng đất dốc tại Đăk Plong, Huyện Đăk Hà, Kon Tum.

Bài báo số 3:
• Tiêu đề: Xác định bằng phân tử và hình thái của loài phytophthora trên sầu riêng
• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Loan, Nguyễn Thị Lang
• Thông tin xuất bản: Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Tiền Giang, Số 03/2025, Trang 127 - 135
Tóm tắt:
Sầu Riêng một trong những loại cây trồng quan trọng nhất ở ĐBSCL, nhưng hiện nay sản xuất đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi bệnh thối rễ, thối thân và bệnh thối trái, đã được chứng minh là do một số loài Phytophthora gây ra. Mục đích của nghiên cứu này là xác định tác nhân gây ra bệnh thối rễ, thối thân và bệnh thối trái trên sầu riêng và điều tra các biến thể về hình thái và di truyền của tác nhân gây bệnh. Một cuộc khảo sát về bệnh đã được tiến hành ở cả ba tỉnh trồng sầu riêng là Cần Thơ, Tiền Giang và Trà Vinh vào năm 2022-2023 và tác nhân gây bệnh đã được phân lập từ 18 cây bị bệnh. Bằng chứng về hình thái và PCR đã xác định tác nhân gây bệnh là Phytophthora palmivora ở 100% cây bị bệnh. Bốn dấu chỉ thị phân tử được sử dụng để đánh giá biến thể di truyền giữa 18 mẫu phân lập Phytophthora palmivora được thu thập. Phân tích di truyền cho thấy 23 locus từ cả bốn đoạn mồi và 59,25% các phân lập là đa hình. Chỉ số đa dạng của Shannon (I) đối với các phân lập Phytophthora palmivora được thu thập là 0,67, cho thấy quần thể tác nhân gây bệnh có tính vô tính cao. Những phát hiện này có ý nghĩa quan trọng đối với việc phát triển các chiến lược quản lý bệnh bền vững bao gồm các kiểu gen kháng cho cây sầu riêng tại ĐBSCL.